پیام تسلیت درگذشت استاد فرشچیان

از شمار دو چشم یک‌تن کم     وز شمار خرد هزاران بیش

درگذشت تأسف‌بار شخصیت هنرشناس و هنرمند خلاق، جناب آقای فرشچیان را صمیمانه تسلیت و تعزیت عرض می‌کنم.

اهمیت ایشان در این بود که هنرش در امتداد هنر گذشته ایران  بود و با خلاقیت خود آن را متناسب با شرایط امروز، و به اصطلاح «به‌‌روز» کرده بود. متأسفانه هنر کنونی ما و حتی هنر و معماری دینی کنونی ما عموماً فاقد تکیه به این پشتوانه غنی و شکوهمند و افتخارآمیز است.

ملتی که شاهکار بزرگی چون مسجد شیخ لطف‌الله را ساخته است، هم‌اکنون مساجدی می‌سازد که هیچ نسبتی با آن میراث گرانبها ندارد؛ نه معماری‌اش و نه هنرش. مسجد آقا بزرگ کاشان در اوج فقر ایران و در اواسط دوران قاجاریه ساخته شد. این مسجد سه طبقه یک شاهکار معماری و هنری و محاسباتی است.

ساختمان‌های مسکونی و حتی اداری و تجاری کشورهایی چون عمان و مراکش به‌مراتب بیش از ایران منعکس کننده میراث معماری و هنری آنان است. مساجد جدید ترکیه همان سبکی را دارد که از گذشته به یادگار مانده است. حتی مساجدی را که در خارج و در اروپا می‌سازند، چنین است.

این مشکل را کم‌ و بیش در تمامی سطوح شاهد هستیم. برای نمونه در عموم کشورهای اسلامی و عربی اذان را به سبک خاص خود می‌گویند و در ایران دهه‌های گذشته چنین نیست. گویی مسابقه‌ای وجود دارد که همگی به سبک مصری و یا سعودی اذان بگویند. هنوز هم زیباترین و روح‌نوازترین اذان، همان اذانی است که توسط مرحوم موذن‌زاده و مرحوم آقاتی ادا شده است. سبک این دو موذن هماهنگ بود با سبک اذان گفتن گذشته ما.

فقید سعید، مرحوم فرشچیان از معدود کسانی بود که هنر گذشته‌ را می‌شناخت و می‌فهمید و می‌کوشید در امتداد همان هنر، آثارش و خصوصاً آثار دینی‌اش را خلق کند. متأسفانه به او کمک نشد که بتواند مکتب خود را معرفی و علاقمندان و هنرمندان نسل جدید را آن‌گونه که شایسته است، تربیت کند.

روحش شاد و راهش پاینده باد

۱۸ مرداد ۱۴۰۴- محمد مسجدجامعی