رویدادهامطالعات مذهبیویدیو
معاویه، آن گونه که بود
بسمه تعالی
🔸 به مناسبت میلاد با سعادت امام حسن مجتبی (ع) و ماه مبارک رمضان، موسسه مطالعات راهبردی اسلام معاصر (مرام) برگزار میکند:
🔸سلسله جلسات تحلیلی تاریخ اسلام با عنوان:
«معاویه، آنگونه که بود»
◀️آغاز پخش جلسات: یکشنبه ۱۴٠۳/۱۲/۲۷
مصادف با ۱۶ رمضان ۱۴۴۶
◀️ساعت پخش: هر روز ۱۷:۳۰
🔗لینک صفحه: https://B2n.ir/y43598
🔗تلگرام: https://t.me/maraminst
🔗ایتا: @maraminstitute
جلسه اول
- تاریخ صدر اسلام برای اهل سنت بخشی از دین است و شخصیتهای آن نیز در نوعی از قدسیت الهی قرار دارند و این درحالی است که از نگاه شیعه تاریخ صدر اسلام صرفا بخشی از تاریخ است و بنابراین قابل نقد و بررسی است.
این موضوع به وضوح در خوانش اهل سنت از شخصیت معاویه نیز دیده می شود. برخی او را به دلیل صحابی بودن در هاله ای از احترام دیده و از اقداماتش دفاع می کنند.
جلسه دوم
- بسیاری از احادیث مثبت درباره معاویه به دستور خود او و یا در دوران خلافت امویان تولید شدهاند که موجب تقویت قداست او شده است. این رویکرد بهویژه از قرن سوم هجری به بعد تأثیر زیادی در شکلگیری دیدگاه اهل سنت نسبت به معاویه داشته است.
جلسه سوم
- بستر طبیعی فهم نسبت به گذشته و هویت، در منطقه خاورمیانه تحت تأثیر زمانه جدید قرار گرفته است. در تاریخ جدید در شرایطی خاص معاویه و بنی امیه به عاملی مهم در شکل دهی به هویت و ناسیونالیسم عربی تبدیل می شود.
جلسه چهارم
- شکل گیری تصورات جدید در مورد شخصیت های تاریخ صدر اسلام در ۱۵٠ سال اخیر تحت تأثیر عواملی مانند حضور میسیونرهای مسیحی، شکل گیری هویت جدید عربی و رقابت های سیاسی اجتماعی قرار داشته است. در این فرایند شخصیت هایی مانند معاویه به عنوان نماد های افتخار آمیز تلقی شدند.
جلسه پنجم
- معاویه در خوانش کلاسیک با معیارهای دینی ارزیابی میشود که دیدگاهی رایج در میان اهل سنت است اما معاویه در خوانش جدید که متأثر از مدرنیته شکل گرفته است، نمادی از قدرت، مدیریت و هویت عربی است.
جلسه ششم
- ظهور اسلام و پیامبر اکرم(ص) با مقاومت قریشیها مواجه شد، زیرا تعالیم اسلامی تهدیدی برای شبکه اجتماعی، اقتصادی و دینی آنها بود. این مقاومت بهویژه از سوی بنیامیه و شخصیتهایی مانند ابوسفیان و عتبه مشهود بود. پس از اسلام، اختلافات بین مناطق مختلف، بهویژه بین حجاز و جنوب (مانند یمن)، تشدید شد. این اختلافات گاه به صورت تنشهای قبیلهای یا جنگهای دینی-سیاسی ظاهر میشد.
جلسه هفتم
- اشراف مکه به دلیل موقعیت اجتماعی و اقتصادیشان، در مقابل پیامبر ایستادند. این روابط اجتماعی-اقتصادی طی زمان شکل گرفته بود و اسلام تهدیدی برای آن بود. همچنین، برتری طبقاتی و سیاسی آنها نیز به چالش کشیده شد.
جلسه نهم
- علاوه بر زیرکی و کیاست معاویه بخشی از موفقیت او مرهون موقعیت و اهمیت قریش و جایگاه بنیامیه در جزیرهالعرب بود و بخش دیگر آن به ویژگیهای شام بازمیگشت.
جلسه دهم
- پس از فتح ایران و شام در زمان خلیفه دوم ثروت هنگفتی وارد مدینه و شبهجزیرهالعرب شد و طبقه نوکیسهای شکل گرفت که شرایط داخلی مسلمانان را تحتتأثیر قرار داد. این شرایط به گونهای بود که از تسلط و اقتدار خلیفه دوم کاسته شد.
جلسه یازدهم
- انتخاب عثمان نقطه آغاز به قدرت رسیدن امویان است. او که خود از بنیامیه بود بسیار فامیل دوست بوده و اکثر مناصب را به اقارب خود بخشید.
جلسه دوازدهم
- بزرگان صحابه به دلیل روشهایی که امام علی (ع) دنبال میکردند، در مخالفت با امام اجماع داشتند. جنگ جمل عملا بر امام علی (ع) تحمیل شد. تأمین بودجه جنگ جمل نیز توسط بنی امیه تأمین شد و معاویه برای طلحه و زبیر نامه نوشت و آنها را برای جنگ با وعده بیعت برای خلافت، تحریک میکرد.
جلسه سیزدهم (پایانی)
- یکی از مهمترین علل موفقیت معاویه حاکم شدن او بر منطقه شام بود. شام دارای ویژگیهایی بود که مناطق حجاز و عراق فاقد آن بودند مانند تمدن و ساختار شهری و لشکر منسجم و نظاممند. معاویه نیز با زیرکی از تمامی امکانات نهفته و غیر نهفته موجود در این منطقه به نفع خود بهره برد.
