افزایش گرایش به سلفیت جهادی در اردن

ارزیابی‌ها حاکی از حضور چند هزار اردنی در گروه‌های جهادی منطقه بخصوص در سوریه است.[۱] نزدیکی جغرافیایی این دو کشور کار را برای سلفی‌ها آسان و کنترل آن‌ها را دشوار می‌کند. هر چه کشورهای فاصل بین مبدأ و مقصد که سوریه است بیشتر باشند امکان دستگیری این جهادی‌ها کمتر می‌شود و تردد به سهولت صورت می‌گیرد.

بر اساس آمارها در دسامبر ۲۰۱۳ حدود ۱۱۰۰۰ مبارز خارجی در سوریه حضور داشتند که بیشترین گروه در میان آن‌ها یعنی در حدود ۲۰۰۰ نفرشان از اردن بودند. بنابر اظهار «جوردن تایمز» در حدود ۸۰ درصد این افراد در جبهه النصره حضور داشتند. در میان کشورهای صادرکننده تروریست به سوریه، اردن پس از عربستان در جایگاه دوم است و اگر این تعداد با سرانه جمعیتی محاسبه شود در این صورت اردن در رتبه نخست قرار دارد.[۲] البته دولت اردن آمار دقیقی از این اعزام‌ها ارائه نمی‌کند و احتمال قوی این است که تعداد واقعی این افراد بیشتر از ۲۵۰۰ نفر باشد. به گفته محمدالشلبی عالم سلفی اردنی که به ابوسیاف معروف است، اردنی‌های جهادی در سه جناح داعش، جبهه النصره و احرار الشام فعالیت می‌کنند. به گزارش المانیتور، بدنه اصلی و حیاتی جبهه النصره از اردنی‌ها شکل‌گرفته است .[۳]

به گفته حسن ابو هنیه کارشناس اردنی، شکست دولت اخوان در مصر موجب جذب افراد بیشتری به القاعده و گفتمان سلفی شد. به ادعای المانیتور پس از افول اخوان المسلمین، جریان جهادی و سلفی در حال افزایش و گسترش است و اردن نیز به‌زودی خود را در مرکز این پدیده خواهد یافت.[۴] بر اساس گزارش‌ها در شهر معان و زرقا حمایت مردمی از سلفیت جهادی در حال قدرت گرفتن است. [۵]

سلفی‌های اردن در حال افزایش هستند و این مطلب به ثبات این پادشاهی آسیب خواهد زد. در درازمدت، افزایش سلفی‌گری در بین جوانان ساحل شرقی تعلقات قبیله‌ای را کاهش داده است. روشن است که کمرنگ شدن علاقات قبیله‌ای و تضعیف فرهنگ اصیل قبایلی که حامی سلطنت هستند به ضرر حکومت خواهد بود. بااین‌حال دغدغه فعلی رژیم، حضور فعال سلفی‌ها در جنگ سوریه است و بخصوص آموزش‌های نظامی که اینان در خارج کسب می‌کنند. خبرگزاری‌های اردنی دستگیری سلفی‌های بسیاری در حال رفتن یا برگشتن از سوریه را گزارش کرده‌اند. بنا بر گزارش‌ها مساجد اردن محل جذب نیرو برای جهاد در سوریه است و پیوسته افرادی برای پیوستن به جهاد داوطلب می‌شوند. ابوسیاف اظهار کرده است: «ما صدها مؤمن واقعی داریم که آماده کار هستند و به لطف خدا توان رفتن به سوریه برای کمک به خواهران و برادران مسلمان خود رادارند.»[۶]

سلفی‌های جهادی خود حکومت اردن را نیز نشانه می‌گیرند. اگرچه حکومت، مجازات ۱۰ تا ۱۵ سال حبس را برای کسانی که در خارج به جهاد بروند وضع کرده تا بازدارنده باشد اما زندان‌های این کشور مملو از جهادی‌ها است و گاه آنان در اعتراض به این مجازات بلندمدت دست به اعتصاب غذا می‌زنند. موسی العبدلیلات که مدت طولانی وکیل این سلفی‌ها بوده معتقد است اگر این تعداد افراد زندانی در انتخابات رأی بدهند می‌توانند ۳۰ درصد مجلس را تصاحب کنند. [۷] حتی اگر این ادعا مبالغه‌آمیز باشد اما حاکی از جدیت این جریان است و اگر زمانی این جریان در سیاست اردن مداخله کند می‌تواند اتفاقاتتحولات زیادی را موجب شود.دن مداخله کند میمعتقد است اگر این افراد رد انتخابات رای بدهند  زیادی را موجب شود.

[۱] JORDANIAN JIHADISTS ACTIVE IN SYRIA

October 24, 2013

Author(s): Suha Philip Ma’ayeh

[۲] Mercy Corps (2015) ‘from Jordan to Jihad: The Lure of Syria’s Violent Extremist Groups’.

[۳] Personal interview, Marwan Shehadeh, expert on Islamic groups, August 12, 2013; Tamer al-Samadi, “Jordan’s Salafists

Provide Lifeline to Syrian Opposition,” al-Monitor, April 23, 2013.

[۴] Osama al-Sharif, “Rise of Local Salafist Jihadists Worries Jordan’s Government,” al-Monitor, July 3, 2013.

[۵] Osama al-Sharif, “Rise of Local Salafist Jihadists Worries Jordan’s Government,” al-Monitor, July 3, 2013.

[۶] -Salafi Jihadists on the Rise in Jordan, David Schenker, May 5, 2014, the Washington Institute for Near East Policy

[۷] همان

Print Friendly, PDF & Email
مرتضی آقامحمدی
مرتضی آقامحمدی
استاد سطوح عالی حوزه و دانشگاه دکتری مطالعات اسلامی دکتری شیعه شناسی پژوهشگر مطالعات راهبردی