سکولاریسم و دموکراسی اسلامی در ترکیه

عنوان : سکولاریسم و دموکراسی اسلامی در ترکیه

نویسنده : م. هاکان یاووز

مترجم : احمد عزیزی

انتشارات: نشر نی تهران ۱۳۸۹

در این کتاب معمای اساسی پیش روی بسیاری از کشورهای اسلامی و غیر اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است .آیا امکان تبدیل جنبش‌های سیاسی ملهم از دین (اسلام) به عوامل پدید آورنده دموکراسی یا حتی لیبرالیسم وجود دارد؟ جنبش‌های اسلامی از یک سو و دموکراسی و سکولاریسم از سوی دیگر چه نسبتی با هم دارند ؟ آیا باورهای اسلامی مانند یک سد در مقابل تغییرات دموکراتیک عمل می‌کند ؟

باور اصلی نویسنده این است که حضور گروه‌های دینی تند رو در یک سیستم سیاسی رقابتی – مشارکتی و قانون محور موجب تعدیل رفتار و ایدئولوژی آنان خواهد شد و تعدیل تدریجی جزم اندیشی دینی و مواضع سیاسی گروه‌های دینی را در پی خواهد داشت. چنین تحولی در کشورهایی مانند ترکیه مالزی و اندونزی رخ داده است.

کتاب در ۴۷۲صفحه و سه  بخش اساسی و هشت فصل تدوین گردیده است .

در بخش اول و مقدمه آن چندین پرسش نظری پیرامون تعریف تکامل احزاب سیاسی مطرح گردیده است. این بخش همچنین در پی واکاوی شرایطی است که دران یک جنبش سیاسی – اسلامی از اسلامی بودن خود فاصله گرفته و غیر اسلامی یا پسا اسلامی می‌شود. استدلالان است که به علل ساختاری جنبش سیاسی اسلامی ترکیه به مرحله‌ای از تکامل رسیده که بتواند از اسلامی بودن فاصله بگیرد . فصل نخست با تمرکز بر سایه تاریخ و اقتصاد برسیاست معاصر ترکیه به بررسی زمینه‌های خیزش حزب عدالت وتوسعه می‌پردازد.در این بخش پنج مرحله مهم از تاریخ ترکیه مدرن به نیت فهم پیوند بین دموکراسی و توسعه و نیز نقش دولت در سیاست‌های اقتصادی در چشم انداز اسلامی ترکیه بررسی می‌شود .

بخش دوم با فصل دوم آغاز می‌شود و با واکاوی ریشه‌های اجتماعی – سیاسی حزب عدالت و توسعه خط سیر جنبش سیاسی – اسلامی را که از تأسیس جنبش دیدگاه ملی آغاز و به حزب عدالت و توسعه ختم می‌شود ، دنبال می‌کند .این فصل هم چنین با پرداختن به ریشه‌های سیاسی و اجتماعی انشعاب حزب عدالت و توسعه از حزب فضیلت ، بسترهای پیروزی حزب عدالت و توسعه در انتخابات سال ۲۰۰۲ را تجزیه و تحلیل می‌کند . فصل سوم نیز نگاهی به مسائل هویت ، ایدئولوژی و رهبری حزب دارد. در فصل چهارم به دو رهبر حزب عدالت و توسعه ، رجب طیب اردوغان و عبدالله گل و نقش آنان در تکامل هویت حزب می‌پردازد.

بخش سوم مشتمل بر سه فصل است . فصل پنجم به تحلیل تاثیرات سیاسی – اجتماعی دولت حزب عدالت و توسعه بر سیاست‌های داخلی ترکیه اختصاص دارد و با بررسی چالش‌های نوین سیاسی رودرروی حزب در دوران حکومتان پویایی تعامل بین سیاست‌های حزب و پشتیبانان آن را واکاوی می‌کند . پرسش‌های اصلی که باید به آن پرداخته شود عبارتند از : حزب عدالت و توسعه با فقر ، سکولاریسم و مسئله روسری ، صرف نظر از تقابلان با نیروهای قدرتمند سکولار درون حکومت ، چگونه دست و پنجه نرم می‌کند ؟ فصل ششم بر پرمناقشه ترین مسئله داخلی و سیاست خارجی ، مسئله کردها و سیاست‌های حزب در این زمینه ، متمرکز است .فصل هفتم تغیرات ونوسانات سیاست خارجی ترکیه را مورد بررسی قرار می‌دهد و مسئله عضویت در اتحادیه اروپا و قبرس و مناسبات امریکا – ترکیه در رابطه با عراق را تجزیه وتحلیل می‌کند .

Print Friendly, PDF & Email
محمدجواد خلیلی
محمدجواد خلیلی
دانش آموخته حوزه علمیه قم دانشجوی دکتری علوم سیاسی پژوهشگر اندیشه سیاسی اسلامی و جهان عرب