تقسیم بندی گروه‌های جهادی از منظر ابومصعب السوری

ابو مصعب السوری حرکت جهاد را متشکل از جماعت‌ها یا افرادی می‌داند که تفکر جهاد مسلحانه ضد حکومت‌های موجود در بلاد اسلامی یا دشمنان اسلام در خارج از این بلاد دارند و تفکر آن‌ها مبتنی بر مبانی حاکمیت الهی، مسئله تولی و تبرا، و مسائل اساسی شرعی معاصر است که به تفصیل در کتب و ادبیات موجود خود ذکر کرده‌اند. او حرکت جهاد را به دو دسته کلی تقسیم می‌کند:

الف. جماعات منهجی که دارای فکر سیاسی خاصی هستند و موضع شرعی و سیاسی مفصل و مشخصی نسبت به عموم مسائل سیاسی و دینی و عقیدتی و فکری دارند. این جماعت‌های جهادی نیز به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

اول: جماعت‌های جهادی حرکی: بیشتر این جماعت‌ها از بیداری اسلامی در اوایل دهه شصت شروع شدند و از تفکر اخوان المسلمین متاثرند؛ بعلاوه تفکری که مبتنی بر تولی و تبری و مسئله حاکمیت است.

دوم: جماعت‌های جهادی سلفی: جماعت‌هایی که علاوه بر تفکر سابق، به نظریات ابن‌تیمیه و امثال او از بزرگان مدرسه سلفیه اعتماد دارند و مبتنی بر فقه نجدی و افکار محمد بن عبدالوهاب و همفکران او هستند. او منهج سیاسی و دینی این جریان را چنین خلاصه می‌کند:

مبانی اساسی تفکر اخوان المسلمین+ منهج حرکی سید قطب + فقه سیاسی شرعی ابن تیمیه و مدرسه سلفی+ تراث فقهی وهابی.

سوم: جماعت‌های مجاهد اصلاحی و تربیتی (صوفیه جهادی-جماعات العلماء الجهادیه و…) جماعت‌هایی هستند که اساس کار آن‌ها تربیتی است و روشی علمی، مذهبی یا طریقتی و ساختار سازمانی دارند و اعضای آن‌ها با رئیس و شیخ و رهبر خود در ارتباط هستند که این‌ها بعداً در مقابل دشمنان خارجی غالباً و در مقابل دشمنان داخلی در بعض موارد، سلاح به دست گرفتند.

ب. جماعت‌های غیر منهجی جماعت‌هایی هستند که برای ادای فریضه‌ای مثل جهاد یا امر به معروف،نهی از منکر، قتال با حکومتی یا برای دفع ظلم گرد آمده و سلاح به دست گرفته‌اند، بدون اینکه منهج و فکر سیاسی دینی خاصی داشته باشند. این جماعت‌ها هم دو دسته هستند:

اول: جماعت‌های سازمان یافته که اعضای آن‌ها در بیعت یک امیر بوده و دارای تشکیلات اداری هستند، اما یک منهج فکری خاص ندارند و صرفاً برای جهاد، دفع دشمن یا ازاله منکرات عضو سازمان شده‌اند.

دوم: سازمان‌ها و افراد مجاهد غیر سازمان یافته که متشکل از افراد یا گروه‌های کوچکی از مجاهدان هستند که اعضای آن‌ها اینجا و آنجا اقدام به جهاد می‌کنند بدون اینکه رابطی بین آن‌ها باشد یا برای آن فرد یا گروه فکر مشخص و روش و منهجی خاص باشد. [۱]

[۱] -منابع این یادداشت در نزد نویسنده موجود است.

Print Friendly, PDF & Email
مرتضی آقامحمدی
مرتضی آقامحمدی
استاد سطوح عالی حوزه و دانشگاه دکتری مطالعات اسلامی دکتری شیعه شناسی پژوهشگر مطالعات راهبردی