تاثیر سید قطب بر جریان جهادی معاصر از منظر ابومصعب السوری

ابومصعب السوری از استراتژیست‌های مهم جریان جهادی است که چند دهه در جریان جهاد در افغانستان، اروپا و برخی کشورهای عربی حضور داشته و تالیفات فراوانی در زمینه آموزش نظامی، تاکتیک‌ها و استراتژی جهاد در دوران جدید دارد. مهم‌ترین اثر او کتاب است که از اهمیت بسزایی در میان جریان جهادی برخوردار است. درسال ۲۰۰۴ دولت امریکا جایزه‌ای پنج میلیون دلاری برای سر او یا اطلاعاتی که منجر به یافتن او شود مقرر کرد.

برای درک تأثیر سید قطب بر جریان جهادی و نوع تلقی و برداشتی که جوانان پر شور دهه ۶۰ و ۷۰ و نیز پس از آن از افکار سید قطب داشتند بخشهایی از نوشته‌های ابومصعب السوری در این کتاب را در ذیل مرور می‌کنیم:

وقتی سید قطب کتاب معالم فی الطریق را نوشت، در مقابل او شیخ الهضیبی کتاب دعاه لا قضاه را نگاشت که این دو سبب به وجود آمدن دو مدرسه  جهادی و سیاسی شدند. سید قطب تلاش کرد تا افکار خود را عملی کند و اقدام به تشکیل اولین سازمان جهادی سری نمود که حامل تفکرات او بود اما این تجربه نو به سرعت نابود شد. برخی معاصرین او نقل کرده‌اند که او کمی پیش از اعدامش در رؤیا دید که میزی که مکتوباتش را روی آن می‌نوشت و نوشته‌ها را داخل آن می‌گذاشت باز می‌شود و پرندگانی آن برگه‌هایی که حاوی افکار او است را برگرفته و آنها را به جهات مختلف می‌برند. او این رؤیا را اینطور تفسیر کرد که افکار او در نقاط مختلف عالم منتشر خواهد شد. و همین طور افکار سید قطب در سراسر عالم منتشر شد و این رؤیا تحقق یافت. کتاب معالم فی الطریق در افغانستان به لغت پشتو و فارسی ترجمه شده است و حتی یکی از مجاهدان قدیمی به من گفت که در زمان جهاد علیه روسها به روستایی در نورستان رفته بود. نورستان مناطق کوهستانی مرتفع در کوه‌های هندوکش در مرزهای شمالی کشمیر و چین است که در نزدیکی بدخشان است و ارتفاع ۵۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا دارد. روستایی که نه برق و نه آب و هیچ چیزی از آثار تمدن جدید در آن نیست. او در آن روستا وارد مدرسه‌ای شده و در آنجا کتاب معالم فی الطریق را با ترجمه نورستانی یافته بود. سبحان الله چگونه پرندگان مهاجر حق این کتاب را حمل کردند و این جریانی که امروز در مقابل صلیبیون و همدستان آنها ایستاده اثر فکر سید قطب است. [۱]

کتابی به عنوان «لماذا اعدمونی» هم منتشر شد و به شهید سید قطب نسبت داده شد. سیاق کلام و بعض عناصر موجود در آن شاهد بر صحت این نسبت است. سید در این کتاب متذکر می‌شود که برخی جوانان نخبه مجاهد گروهی سری شکل داده‌اند که قصد مواجهه و برخورد با حکومت عبدالناصر را دارد. سید می‌گوید که آن جوانان از او خواسته‌اند که امیرشان باشد و او نیز پذیرفته است تا رهبر و پدر معنوی آنها باشد و با آنها برخی نقشه‌های نظامی را طراحی کرده است و در پی این اقدامات دستگیر شده است. در برخی از جلسات از دکتر ایمن الظواهری شنیدم که برخی شاگردان و معاصران سید که تحت تأثیر او بودند حرکتهای سری را آغاز کردند و این حرکت‌ها بعداً سلولهای اولیه سازمان جهاد مصر را تشکیل داد. [۲] به عنوان نمونه تجربه جهاد در سوریه به دست شیخ مروان حدید آغاز شد و او نیز که به تحصیل در رشته مهندسی کشاورزی در مصر مشغول بود تحت تأثیر افکار سید قطب قرار گرفت و به سوریه بازگشت و در مساجد حماه به خطابه و امر به معروف و نهی از منکر پرداخت و بارها زندانی شد و بعد سازمان جهادی الطلیعه المقاتله را تشکیل داد. [۳]

[۱] – دعوه المقاومه، ص ۶۹۴

[۲] – دعوه المقاومه، ص ۷۳۷

[۳] – دعوه المقاومه، ص ۷۴۲

Print Friendly, PDF & Email
مرتضی آقامحمدی
مرتضی آقامحمدی
استاد سطوح عالی حوزه و دانشگاه دکتری مطالعات اسلامی دکتری شیعه شناسی پژوهشگر مطالعات راهبردی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *