ایران و جهان عرب؛ تحولات عربی و ژئوپلیتیک

نویسنده: علی الماسی

 

عنوان:ایران و جهان عرب؛ تحولات عربی و ژئوپلیتیک

ناشر: موسسه اطلاعات

سال نشر: ۱۳۹۵

نویسنده: حجت الاسلام دکتر محمد مسجدجامعی

 

کتاب ایران و جهان عرب؛ تحولات عربی و ژئوپلیتیک ایران نوشته‌ی حجت الاسلام دکتر محمد مسجدجامعی در اردیبهشت ماه ۱۳۹۵ از زیر چاپ در آمد و توانست خود را به نمایشگاه کتاب برساند. این کتاب که حول مساله‌ی ژئوپلیتیک ایران و ارتباط آن با جهان عرب به رشته‌ی تحریر در آمده است، دارای سه بخش است. بخش اول کتاب را مقالات نگارنده تشکیل می‌دهد که در طول چند سال اخیر نوشته شده بود.

بخش مقالات دارای چهار فصل است و در مجموع، بیست و دو مقاله را در بردارد. فصل اول این بخش به مساله‌ی ژئوپلیتیک ایران پرداخته و در این راستا مقالاتی در باب بهار عربی و تحول در ژئوپلیتیک ایران، ایران و ژئوپلیتیک تشیع، منطق قدرت و منطق انقلاب، ما و مسیحیان خارمیانه، ایران وسیاست منطقه‌ای فرانسه و بالاخره ایران و اقلیت‌های دینی را در خود جای داده است. فصل دوم در مورد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است و مقالات ذیل را شامل است: سیاست خارجی؛ موقعیت موجود: اهداف و آرمان ها، ایران و مصر: واقعیت‌ها و آرمان‌ها، با زائران ما چگونه رفتار می‌کنند؟، چه سیاستی در قبال مصر باید اتخاذ کنیم؟، چه سیاستی در قبال عربستان اتخاذ کنیم؟، عربستان تهاجمی شده: تحول در سیاست سنتی، ما و همسایگان جنوبی ما: کدامین راهبرد؟، سیاست خارجی و انسجام اسلامی، ایران: سیاست خارجی و سیاست دینی.

نگارنده در فصل سوم به تحولات خاورمیانه پرداخته است و مقالاتی را ارائه نموده که بیشتر ناظر به مسائل اعراب خاورمیانه است. سیر تحولی اندیشه سلفی: سلفیه ایدئولوژیک، چنین است جهان پر تعارض عرب، منطقه قطبی شده، بایدها و نبایدهای رفتاری ما، اعراب به ایران چگونه می­نگرند؟و در نهایت، ایران به اعراب چگونه می­نگرد؟، از این دست مقالات است. در آخرین فصل که با نام میراث ایران است مقالاتی همچون، شاهکارهای هنریمان را حفظ کنیم و به یاد یک عالم مغربی ایران دوست نگاشته شده است.

بخش دوم کتاب شامل کنفرانس‌هایی است که نویسنده در آنها به ایراد سخنرانی پرداخته است. این بخش دارای دو فصل است و در فصل اول به ضرورت حضور مسیحیان خاورمیانه در منطقه پرداخته شده است. این فصل شامل این مباحث است: تحولات عربی و موقعیت مسیحیان، ما و مسیحیان منطقه خاورمیانه و در نهایت، ما و کلیسای ارتدوکس روس. در فصل دوم هم دکتر مسجدجامعی به رابطه‌ی متقابل سیاست و فرهنگ پرداخته است و موضوعات ذیل مورد بررسی قرار گرفته است: ایران و منطقه­ی شکننده اش، سنت فلسفی ایران، تحولات عربی: چالش­های توسعه­ نامتوازن و بالاخره خشونت و افراط­گرایی: ریشه­ها.  در مجموع مطالب مطروحه در هفت کنفرانس در این بخش ذکر شده است.

سومین و آخرین بخش کتاب در بردارنده‌ی مصاحبه های دکتر است و تشکیل دهنده‌ی چهار فصل است و جمعا بیست و یک مصاحبه با روزنامه‌ها، مجلات و خبرگزاری‌های گوناگون در آن طرح شده است. فصل اول، نگاهی به رابطه‌ی ایران و اعراب شده است و مصاحبه‌هایی با نامهای اعراب مشکلات سیاسی با ایران را مذهبی می کنند، راه های تنش زدایی در مناسبات ایران و اعراب، پیامدهای قطبی شدن منطقه، بحران یمن و رابطه ایران و عربستان و بالاخره پیامدهای مواضع سیاسی و رسانه­ای ایران برای شیعیان آورده شده است. در دومین فصل، نگارنده به ماجرای تحولات عربی پرداخته است و مصاحبه‌های ذیل را دربردارد: تحولات جهان عرب، از دمشق تا رباط، نگاهی به قطب­بندی­های سیاسی بعد از تحولات منطقه، سال ۲۰۱۱: سال بهار عربی، خوش­بینی به تحولات جهان عرب ساده انگاری است و نهایتا جهان عرب به کجا می رود؟

مولف، فصل سوم را به کشورهای عرب منطقه اختصاص داده است. موضوعاتی همچون مساله مهاجرت: پناهجویان سوری، بررسی تحولات تونس، پدیده­ مهاجرت در شمال و جنوب مدیترانه، نقش مهاجرت در تعامل جوامع مدیترانه، سعودی ها آسیب پذیرتر از آنند که می­گویند؛ با ثبات تر از آنچه ما می­انگاریم، تعامل با مصر جدید سخت تر از مصر دوران مبارک است و در پایان، عامل تضعیف اخوان المسلمین سیاست های خودش بود، در این فصل مطرح شده است. و بالاخره آخرین فصل از کتاب، مباحثی است در باب داعش و جریان‌های افراطی که شامل کنش و واکنش با جریان­های اسلامی، مغرب عربی و افراط­گرایی سلفی، دیپلماسی تهاجمی سعودی با بن­بست مواجه می­شود، خلافت، شاه کلید تئوری بنیادگرایان است و داعش: بستر تحولی و آینده آن می‌باشد.

این کتاب را موسسه انتشاراتی اطلاعات با همکاری محققین موسسه مطالعات راهبردی اسلام معاصر منتشر کرده است و در قطع وزیری یک جلد با ۴۸۶ صفحه و شمارگان هزار نسخه به بازار کتاب ارائه شده است و خواندن آن به علاقمندان به مباحث ژئوپلیتیکی، علوم سیاسی، مسائل سیاست خارجی ایران، مسائل جهان عربی و نیز خاورمیانه و مباحث سلفیه و داعش توصیه می‌شود. همچنین این کتاب به عنوان درس‌هایی کاربردی برای دانشجویان مربوطه مفید خواهد بود.

Print Friendly
علی الماسی
علی الماسی
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم دکتری مطالعات اسلامی پژوهشگر مطالعات راهبردی

دیدگاه ها بسته شده است