در حاشیه معرفی سفیر مراکش در ایران

سال ۸۷ کشور پادشاهی مراکش با طرح اتهاماتی به طور ناگهانی، قطع روابط دیپلماتیک خود با ایران را اعلام کرد. با روی کار آمدن دولیت جدید در ایران و ایجاد گفتگو بین دو کشور توافق بر بازگشایی دوباره سفارت در دو کشور انجام شد.

در اواخر اسفند  ۱۳۸۷  کشور پادشاهی مراکش به طور ناگهانی، قطع روابط دیپلماتیک خود با ایران را اعلام  کرده بود. در آن مقطع زمانی، مراکش با طرح اتهاماتی مبنی بر اینکه سیاست‌های تهران در قبال “رباط ” غیر قابل قبول است، قطع کامل روابط دیپلماتیک مغرب با تهران را اعلام کرد. با روی کار آمدن دولت جدید در ایران و ایجاد گفت و گو بین وزرای خارجی ایران و مراکش، توافق بر بازگشایی دوباره سفارت در دو کشور انجام شد که سفیر ایران از سال ۹۳ ماموریتش را در مغرب آغاز کرده بود و هم اکنون خبر تعیین سفیر جدید مراکش در ایران در این مقطع زمانی، تحلیل‌هایی را به دنبال داشت که موضوع بحث ما در کافه خبر  با حضور محمد مسجد جامعی سفیر سابق ایران در مغرب بود که مشروح آن را می‌بینید.

خبر آمدن سفیر مراکش به ایران اعلام شد. تحلیل‌های مبنی بر گرمی‌روابط مراکش با ایران وجود دارد که در این مقطع زمانی به نظر می‌رسد  سیاستهای آشتی جویانه ای دنبال می‌شود. تحلیل و ارزیابی شما از آینده روابط چیست؟

 سفیر ایران در آنجا حضور دارد و نزدیک دوسال است که فعالیت خود را در آنجا شروع کرده است اما مراکش متقابلا این کار را انجام نداده و کاردار موقت مراکش در ایران انجام وظیفه می‌کند. اینکه مراکش  اقدام به فرستادن سفیر در این مقطع زمانی می‌کند به نظر می‌رسد موضوعی قابل تامل است. در این باره می‌توان نکاتی را یاد آور شد. مراکش یکی از کشورهای ائتلاف همراه عربستان در جریان حمله به یمن است مضاف بر اینکه عربستان در زمان ملک عبدالله گفت که مایل است کشورهایی که نظام پادشاهی دارند را وارد شورای همکاری کند.  منظور عربستان از طرح این موضوع ورود اردن و مراکش بود. اردن از این موضوع شوق زده شد ولی مراکش با احتیاط با این موضوع برخورد کرد. اما در شرایط کنونی که عربستان با آن مواجه است و در حالت جنگی با یمن قرار دارد و از طرفی این جنگ را وارد معادلات غیر منطقی و غیر اصولی کرده است، از این رو بعضی کشورها  می‌خواهند به شکلی محترمانه از عربستان فاصله بگیرند.کشور مصر در راستای تنشهای بوجود آمده و رای مثبتی که به طرح روسیه علیه عربستان داد در واقع این جریان را ایجاد کرد. از طرفی فاصله گرفتن مصر از عربستان به نوعی تبدیل به تعارض سیاسی و فراتر از آن حالتی سیاسی_تبلیغی منجر شده است. مراکش ذاتا یک کشور احتیاط کار است. محافظه کاری در ادبیات سیاسی یک معنا دارد و احتیاط کاری یک معنای دیگر دارد. مراکش در فضای بین المللی یک کشور احتیاط کاری است. این موضوع هم البته مربوط به شخص پادشاه نیست. نظامی‌که در مراکش مستقر است حالتی محتاط دارد و به این شکل است که خود مردم مراکش هم این ویژگی و این اخلاق را دارا هستند. مراکش در شرایطی سفیر خود در ایران را معرفی می‌کند که عربستان با مصر به تنش برخورده است و  در یمن شرایط خوبی  ندارد و نتوانسته است موفقیت خاصی بدست بیاورد و با انتقادهایی از طرف بان کی مون مواجه شده است و سازمان ملل بیانیه‌هایی در محکومیت عربستان صادر کرده است. از طرفی اعتراض‌هایی هم به خود عربستان و به ائتلاف آنها شده است که به نظر می‌رسد از مجموع جهات فضای مناسبی نیست و مراکش می‌خواهد بی سر و صدا و محترمانه خودش را کنار بکشد. لذا این معرفی سفیر در این مقطع زمانی که حالتی ویژه است تا اندازه ای یک اشاره ای به این موضوع است که این کشور می‌خواهد از عربستان فاصله بگیرد و به نوعی فاصله اش را با ائتلاف بیشتر کند. این موضوع را می‌توان در این شرایط زمانی به این شکل تفسیر کرد.

شرایط در داخل مراکش چگونه است؟ در سیاست خارجی مراکش اجماع وجود دارد یا با اینکه نظامی‌پادشاهی دارد، قطب‌های مخالفی هم وجود دارند؟

این نکته قابل یادآوری است که مراکش با کشورهای دیگر شمال آفریقا تفاوت خاصی دارد و حتی مانند تونس نیست و  منحصر به مراکش است، دو بخش و دو تفکر در سیاست خارجی و حتی در سیاست اقتصادی و برنامه‌های مختلف مراکش وجود دارد. یک گروه، گروه فرانکوفونها هستند که تمایل و گرایش به سمت اروپا دارند و می‌گویند مراکش امتداد اروپا است و آینده آن در رابطه و همکاری با اروپا تامین می‌شود. این گروه اصولا مدل نزدیکی به اروپا را دنبال می‌کنند و دلایل زیادی برای سیاست‌های پیشهادی خود دارند و البته یک سری واقعیت‌ها وجود دارد که نظر آنها را تایید می‌کند که تفکر غیر منطقی ندارند. یک موضوع کثرت مهاجرین مغربی که در اروپا ساکن هستند و  موضوع دیگر مستقر بودن یا نیمه نهادینه بودن سیستم تجاری اقتصادی و حتی سرزمینی که مراکش که با سیستم اروپا دارد، حال چه اسپانیا چه فرانسه چه کل اروپا فرق نمی‌کند.

فرانکوفون‌ها همیشه به دنبال آن هستند که به سیاست داخلی و خارجی مراکش شکلی دهند که ادامه اروپا باشند. در مقابل آنها گروهی هستند که به تعبیر مراکشی‌ها به شرق نگاه می‌کنند. منظور آنها از شرق همان مشرق عربی است، کشورهایی که از مصر به این سو را تشکیل میدهند. این گروه طرفدار رابطه وگسترش روابط با کشورهای مشرق عربی بویژه حوزه خلیج فارس هستند و به آنها امکانات وبهای بیشتری می‌دهند. از این نظر که آنها بیایند و خانه و قصر بخرند و سرمایه گذاری کنندو رابطه تجاری بیشتری با مراکش داشته باشند. این دو جنا ح در مراکش وجود دارد و سیاست خارجی مراکش و سیاست اقتصادی و تجاری آن محصول و برایند تعاملات این دو گروه است. از این رو وقتی روابطی با کشورهای عربی مانند عربستان برقرار می‌شود فرانکوفونها این موضوع را مطرح می‌کنند که ایجاد ارتباط با این کشورها و گذاشتن هزینه در راستای آن مثمر ثمر نیست و از آنجایی که آینده و شکوفایی مراکش در جهت و امتداد اروپا تعریف می‌شود از این رو نباید روند‌های سیاست خارجی مراکش را در شرق عربی  تصویر کرد.

با این دوقطبی شکل گرفته در مراکش، نظر کدام گروه در نزدیکی به ایران است؟

رابطه با ایران و نزدیکی به ایران در راستای رابطه با کشورهای عربی و شرق عربی تعریف نمی‌شود. چون ایران کشوری عربی نیست و از طرفی با کشورهای عربی هم تنشهایی دارد. از این رو رابطه با ایران به عنوانی در حال حاضر در راستای تمایلات فرانکوفون‌ها است. و اینکه این رابطه به مثابه چکش تعادلی است در رابطه با کشورهای مشرق عربی و نیز اینکه رابطه با آنان از حدّ معینی جلوتر نرود. مضافاً که از آن به نوعی برای متعادل و متوازن کردن سیاست عربی خود، سود می‌جویند. ایران کشور خاصی است. کشورهای فراوانی هستند که از قبل نزدیکی به او یا دوری از او، امتیاز کسب می‌کنند.

Print Friendly

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *